


Περισσότερα... »
skip to content
Arta Blogs » Αστροχώρι Άρτας | |||
|
Όλα τα blogs του νομού Άρτας με μια ματιά |
Pass Free Internet με Extra! *ΝΕΟΣ* αριθμός: 899 300 300 300 Username: pass Password: free Δωρεάν Μουσική, SMS, WebVoice κ.α. | ||
7142 άρθρα από 42 πηγές
Aa - Zz
(3602)
Αα - Ωω
(3540)
http://rapidshare.com/files/142391191/ASTROHORITIKA_2007_XARA_VERAVELISARIS_GIORGOS.part3.rar.html
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
1. Όταν σας ανοίξει το παράθυρο του Rapidshare, πρώτα κάνετε κλικ στο "Free"
Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} 2. Περιμένετε μέχρι να τελειώσει η αντίστροφη μέτρηση του χρόνου για να σας εμφανιστεί το "αποθήκευση"



Η Αγία Παρασκευή
Σύμφωνα με πληροφορίες, το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής το είχαν κτίσει καλόγεροι στα παλιά χρόνια και το χρησιμοποιούσαν ως προσευχητήριο. Αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Στα πολύ παλιά χρόνια, στη θέση Μονάστρα του οικισμού Ξηρόκαμπος, ήταν δυο μοναστήρια. Το ένα από αυτά ήταν αφιερωμένο στη μνήμη του Αγίου Γεωργίου, το δε άλλο στη μνήμη του Αγίου Νικολάου. Ερείπια των μοναστηριών αυτών υπάρχουν ακόμα σήμερα και γι' αυτό η τοποθεσία λέγεται Μονάστρα.
Τα μοναστήρια αυτά ήταν πολύ πλούσια και είχαν αρκετή κτηνοτροφία. Μόλις ερχόταν η άνοιξη, οι καλόγεροι ανέβαζαν τα κοπάδια επάνω στο βουνό και για να μην ανεβοκατεβαίνουν στο μοναστήρι να προσευχηθούν, είχαν κτίσει ένα εκκλησάκι ακριβώς στο σημείο που συνορεύουν τα χωριά Αστροχώρι - Διχομοίρι και Ρετσιανά
Το εκκλησάκι αυτό ήταν αφιερωμένο στη μνήμη της Αγίας Παρασκευής, που γιορτάζει στις 26 Ιουλίου και το χρησιμοποιούσαν οι καλόγεροι ως προσευχητήριο, στη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σημειώνεται ότι τις πρωινές ακολουθίες οι καλόγεροι τις διάβαζαν στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία που ήταν επάνω στην κορυφή του βουνού Αστρί.
Δυστυχώς, το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής δεν άντεξε στο βάρος των αιώνων και κατέρρευσε. Μέσα στα ερείπια του υπήρχε μόνον το εικόνισμα της Αγίας. Τίποτα άλλο.
Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, το 19ο αιώνα, είχε εμφανιστεί στο Αστροχώρι μια φοβερή επιδημική αρρώστια από την οποία πέθαναν πολλά άτομα. Αρχινά οι άνθρωποι νόμισαν ότι επρόκειτο για επιδημία γρίπης, βαριάς μορφής· επειδή όμως τα κρούσματα ήταν πολλά και η ασθένεια εκείνων που πέθαναν υπήρξε σύντομη, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν πρόκειται για γρίπη, αλλά για κάποια άλλη βαρύτατη λοιμώδη αρρώστια που θέριζε συνέχεια. Επιστήμονες γιατροί δεν υπήρχαν στην περιοχή μας, ούτε φάρμακα. Τα γιατροσόφια που σκαρφίζονταν οι γριές και τα μαντζούνια που χορηγούσαν οι πρακτικοί "γιατροί" στάθηκαν ανίσχυρα να αντιμετωπίσουν τη θανατηφόρα αρρώστια. Για να γλιτώσουν οι άνθρωποι απ' αυτήν, στράφηκαν τότε προς την Αγία Παρασκευή και την παρακάλεσαν να διώξει μακριά απ' αυτούς το κακό.
Μάλιστα, για να δείξουν τη μεγάλη πίστη τους στην, Αγία, αποφάσισαν να κτίσουν το εκκλησάκι της μέσα σε μια ημέρα και να γίνει λειτουργία μέσα σ' αυτό, ίδια ημέρα.
Συγκεντρώθηκαν, λοιπόν, άντρες και γυναίκες το πρωί, χαράματα επάνω στον Πύργο, χωρίστηκαν σε συνεργεία και άρχισαν τις εργασίες αμέσως. Άλλοι έσκαβαν τα θεμέλια επάνω στα ερείπια της παλιάς εκκλησίας, άλλοι κουβαλούσαν τις πέτρες, άλλοι το νερό, άλλοι έφτιαχναν τη λάσπη, άλλοι έκοβαν την ξυλεία, άλλοι τη μετέφεραν, άλλοι κουβαλούσαν τις πλάκες για να το σκεπάσουν, ο μαραγκός έφτιαχνε την πόρτα και οι μαστόροι στο μεταξύ έκτιζαν ασταμάτητα.
Το σούρουπο τους βρήκε με το εκκλησάκι έτοιμο. Ο παπάς μπήκε μέσα σ' αυτό και άρχισε η ολονύχτια λειτουργία, την οποία παρακολούθησαν όλοι οι χωριανοί μικροί μεγάλοι.
Λέγεται ότι, από την άλλη κιόλας ημέρα, οι θάνατοι σταμάτησαν. Οι άρρωστοι άρχισαν να αναρρώνουν και η θανατηφόρα αρρώστια παρουσίασε ύφεση, μέχρι που εξέλιπε εντελώς.
Το λασπόκτιστο εκείνο εκκλησάκι, δαρμένο από τις καταιγίδες και τους δυνατούς ανέμους, δεν άντεξε στη φθορά του χρόνου και σωριάστηκε καταγής...
Επάνω στα ερείπια του, οι τσοπαναραίοι έκτισαν αργότερα ένα πρόχειρο εικονοστάσι και μέσα σ' αυτό ήταν η εικόνα της Αγίας Παρασκευής.
Εκεί σταματούσε ο κάθε περαστικός, έκανε το σταυρό του, ξεκουραζόταν, ξειδρωνε και κατόπιν συνέχιζε το δρόμο του...
Επάνω στα ερείπια της παλιάς εκκλησίας, το έτος 1958, επί εφημερίου του Ξηροκάμπου παπα - Βαγγέλη Ευθυμίου, ο Δημήτριος Κων/νου Λουτσάρης, από τον Ξηρόκαμπο, έκτισε το σημερινό εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής διαστάσεων, 7,80 μ. μήκους, 3,80 μ. πλάτους και 1,90 μ. ύψους. Δεν έχει τέμπλο ούτε και ταβάνι, το δάπεδο του είναι από τσιμέντο, η δε πέτρινη τοιχοποιία του διατηρείται σε καλή κατάσταση. Το εκκλησάκι αυτό δεν λειτουργείται σήμερα, γιατί από το έτος 1989 και μετά, η λειτουργία γίνεται στην καινούργια εκκλησία.
Η καινούργια εκκλησία της Αγίας Παρασκευής
Σε απόσταση 9 μέτρων από το εκκλησάκι αυτό, ο παπα - Παύλος Οικονόμου του Δημητρίου, από τον Ξηρόκαμπο Διχομοιρίου, εφημέριος της ενορίας Ξηροκάμπου, με τις άοκνες ενέργειες του, την προσωπική του εργασία και με τις προαιρετικές εισφορές των χριστιανών, έκτισε καινούργια εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, μεγαλύτερη και καλύτερη.
Η ανέγερση της άρχισε το έτος 1988 και, μέχρι και το δάπεδο της, οι εργασίες έγιναν από τον εμπειροτέχνη Γεώργιο Ασπρούδη του Σπύρου, από τον Ξηρόκαμπο. Από δε το δάπεδο και επάνω, οι εργασίες συνεχίστηκαν από τον εμπειροτέχνη Σοφοκλή Ευθυμίου Σακκά, από το Αστροχώρι.
Η εκκλησία τελείωσε το έτος 1989. Είναι σχήματος ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου, διαστάσεων 10 μ. μήκους, 6 μ. πλάτους και 3,10 μ. ύψους και βρίσκεται σε άριστη κατάσταση.
Ο ακούραστος όμως και δραστήριος παπα - Παύλος Οικονόμου, συνεχίζοντας το μεγάλο έργο του, ασχολείται τώρα με τον καλλωπισμό της, με σκοπό να την κάμει ακόμα ωραιότερη.
Στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής δωρήθηκαν από το εκκλησιαστικό συμβούλιο της Αγίας Βαρβάρας Αστροχωρίου, το παλιό προσκυνητάρι της Αγίας Βαρβάρας, το παλιό αναλόγιο της Αγίας Κυριακής, τέσσερα καντήλια, θυμιατήριο και διάφορα άλλα ιερά σκεύη.
Ειδικότερα στις 26 Ιουλίου, ανήμερα της γιορτής της Αγίας Παρασκευής, το καμπανάκι της εκκλησίας σκορπίζει το χαρμόσυνο ήχο του σ' ολόκληρη την γύρω περιοχή. Την ημέρα αυτή, πολλοί προσκυνητές από το Αστροχώρι, τον Ξηρόκαμπο, τα Ρετσιανά, τη Μεγαλόχαρη και απ' όλα τα γύρω χωριά, πηγαίνουν να παρακολουθήσουν τη Θεία λειτουργία και να ζητήσουν τη βοήθεια της θαυματουργού Αγίας.
Η εκκλησία λειτουργείται την 1η Σεπτεμβρίου (Αρχή της Ινδίκτου), στις 30 Ιουνίου (Σύναξη των 12 Αποστόλων) και στις 26 Ιουλίου, αλλά γίνονται λειτουργίες και ενδιάμεσα, από τους πιστούς χριστιανούς.
Οι Αστροχωρίτες, που συγκεντρώθηκαν στον οικισμό Πλάτανος του χωριού μας, απαλλάχτηκαν βέβαια από το μαρτύριο της απομόνωσης και της διασποράς, απομακρύνθηκαν όμως από την εκκλησία του χωριού, με αποτέλεσμα ο εκκλησιασμός να είναι γι' αυτούς σκέτη ταλαιπωρία, λόγω της μεγάλης αποστάσεως. Ύστερα απ' αυτό, οι Αστροχωρίτες αποφάσισαν να κτίσουν στον Πλάτανο καινούργια εκκλησία.
Το αρχιτεκτονικό σχέδιο της εκκλησίας, καθώς και τη μελέτη για την ανέγερση της, τα συνέταξε ο πολιτικός μηχανικός Δημήτριος Γεωργίου Μαυρογιάννης, από την Ελάτη Άρτας, ο οποίος είχε και την επίβλεψη του έργου.
Ταυτόχρονα, οι Αστροχωρίτες συγκρότησαν ερανική επιτροπή, της οποίας ηγήθηκε ο εφημέριος του χωριού μας, αείμνηστος παπα - Λάμπρος Μπαφατάκης και άρχισε η διενέργεια προαιρετικού εράνου για τη συγκέντρωση χρημάτων και την έναρξη των εργασιών.
Η ανέγερση της εκκλησίας άρχισε στις 10 Μαΐου 1979, από τον εμπειροτέχνη - εργολάβο οικοδομών Βασίλειο Κων/νου Οικονόμου, από τα Ρετσιανά Άρτας.
Μα, μόλις ο εργολάβος έριξε και το δάπεδο της εκκλησίας, οι εργασίες σταμάτησαν από έλλειψη χρημάτων.
Η ερανική επιτροπή του χωριού μας, που τις περισσότερες φορές ηγούνταν ο συγχωριανός μας αείμνηστος παπα - Παναγιώτης Μάνδαλος, ο οποίος τότε ήταν εφημέριος του Βελεντζικού, αψηφώντας κόπους και ταλαιπωρίες, περιήλθε πόλεις και χωριά, όχι μόνον του νομού μας, αλλά και των γειτονικών νομών, για τη συγκέντρωση όσο το δυνατόν περισσότερων χρημάτων.
Με το προϊόν του προαιρετικού αυτού εράνου, με δωρεές και προαιρετικές εισφορές των κατοίκων, συγκεντρώθηκαν τότε αρκετά χρήματα και το έτος 1983 συνεχίστηκαν οι εργασίες από το δάπεδο και επάνω, από τον εμπειροτέχνη εργολάβο οικοδομών Ελευθέριο Παπαδάκο του Λάμπρου, από την Καστανιά Άρτας.
Το Μάιο και Ιούνιο του 1984, έγινε η κατασκευή και επικεράμωση της στέγης της εκκλησίας και στη συνέχεια έγιναν και τα επιχρίσματα αυτής, από τους Αστροχωρίτες εμπειροτέχνες: Λάμπρο Γρηγ. Αθανασάκη, Χρήστο Ιωάν. Αθανασάκη, Γρηγόριο Διογ. Δήμο, Απόστολο Λάμπρου Λιόλιο, Νικόλαο Γρηγ. Λιόλιο, Γεώργ. Ηλ. Σακκά, Ηρακλή Ευαγγ. Σακκά και Σοφοκλή Ευθ. Σακκά.
Τον Οκτώβριο του 1984, έγινε και η επίστρωση του δαπέδου της με μάρμαρα, από το μαρμαρά Παναγιώτη Μ. Κωνσταντίνου, από το Πέτα Άρτας.
Η εκκλησία μας τελείωσε το έτος 1985 και έχει διαστάσεις 22,80 μ. μήκος (3,30 μ. είναι ο πρόναος), 13 μ. πλάτος,και 7,50 μ. ύψος.
Είναι αφιερωμένη στην μνήμη της Αγίας Κυριακής και γιορτάζει στις 7 Ιουλίου.
Τα εγκαίνια της έγιναν στις 7 Ιουλίου 1985, ανήμερα της γιορτής της Αγίας, από τον τότε Μητροπολίτη Άρτας Ιγνάτιο Γ' Τσιγκρή.
Στις 10 Οκτωβρίου 1988, έγινε και το γύψινο τέμπλο της, από το γυψοτεχνίτη Μιχάλη Α. Βεντίστα από τη Γραμμενίτσα και τον ελαιοχρωματιστή Τρύφωνα Σ. Ζουμπούλη, από την Ελάτη Άρτας.
Τέλος, το πρώτο 15/θήμερο Ιουνίου του 1991, έγιναν και τα καμπαναριά της από τους συγχωριανούς μας εμπειροτέχνες Σοφοκλή Ευθ. Σακκά, Γεώργιο Ηλία Σακκά, Χρήστο Κων/νου Γιάννη, Κώστα Χρ. Αθανασάκη, Σταύρο Παναγ. Μάνδαλο και Σπύρο Γεωργ. Λιόλιο.
Ας σημειωθεί ότι σύμφωνα με πληροφορίες, η συνολική δαπάνη για την ανέγερση της εκκλησίας ανήλθε στο ποσόν των είκοσι εκατομμυρίων δραχμών περίπου, σήμερα γίνεται η αγιογράφηση των τοίχων της εκκλησίας.
Τελειώνοντας, πρέπει να σημειώσω ακόμα ότι ενοριακός ναός του χωριού μας είναι η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, η οποία αριθμεί ζωή 140 χρόνων περίπου. Για να μην αποκοπούμε, λοιπόν, από τη γερόντισσα εκκλησιά μας, που είναι συνδεδεμένη με όλα τα χαρούμενα και θλιβερά γεγονότα του χωριού μας, αποφασίστηκε ομόφωνα από το εκκλησιαστικό συμβούλιο και τους χωριανούς, οι εκκλησίες να λειτουργούνται "εναλλάξ"· δηλαδή, μια Κυριακή να λειτουργείται η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας και την άλλη η εκκλησία της Αγίας Κυριακής.
Η σειρά αυτή τηρείται με θρησκευτική ευλάβεια και ελπίζουμε ότι δεν θα αλλάξει μελλοντικά.
Από το βιβλίο του Αντωνίου Νικ Αθανασάκη « Το Αστροχώρι Αρτας »
Το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας Αστροχωρίου
Στη θέση που είναι σήμερα η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας Αστροχωρίου, τα πολύ παλιά χρόνια, ήταν μοναστήρι αφιερωμένο στη μνήμη της μεγαλομάρτυρας Αγίας Βαρβάρας, το οποίο ήταν μετόχι της Ιεράς Μονής Μπότσης (Μεγαλόχαρης).
Εκτός από το μικρό ναό της Αγίας Βαρβάρας το μοναστήρι είχε ηγουμενείο, κελιά, αποθήκη και γύρω γύρω περιβαλλόταν από ασβεστόκτιστο περιτείχισμα, που οι χωριανοί το λέγανε "κουλούρι". Μάλιστα το κουλούρι αυτό υπήρχε ως τις δικές μας ημέρες και είχε δέκα "πολεμίστρες" (τουφεκοθυρίδες).
Η υπαγωγή του μοναστηριού
Το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας (σήμερα ενοριακός ναός του χωριού),υπαγόταν στην επισκοπή Ραδοβιζίου, που είχε έδρα της το χωριό Βελενζικό και η οποία υπαγόταν στη Μητρόπολη της Λάρισας. Η επισκοπή Ραδοβιζίου διατηρήθηκε μέχρι το έτος 1830 και κατόπιν η έδρα της μεταφέρθηκε στη Λιτζά Αγράφων.
Τον Ιούλιο του έτους 1889, όλα τα χωριά του Ραδοβιζίου που υπάγονταν ως τότε στη Μητρόπολη της Λάρισας, αποσπάστηκαν και ενώθηκαν με τη Μητρόπολη Άρτας.
Η καταστροφή του μοναστηριού
Όταν ο Κουρτ πασάς ήταν γενικός δερβέναγας της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, πέρασε και από το Αστροχώρι.
Χωρίς να σεβαστεί τα προνόμια που είχε εκχωρήσει ο
Σουλτάνος στην εκκλησία, αφού πρώτα λεηλάτησε το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας, στη συνέχεια μετέβαλε τα κτήματα του μοναστηριού σε τσιφλίκι του.
Ο ηγούμενος Άνθιμος, αρνιόνταν να του εκχωρήσει τη μοναστηριακή περιουσία, γι' αυτό, ύστερα από φρικτά βασανιστήρια εφόνευθη.
Για το πότε καταστράφηκε το μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας, δεν γνωρίζουμε ακριβή χρονολογία, γιατί δεν υπάρχουν έγγραφα στοιχεία, αλλά ούτε και μαρτυρίες διασώθηκαν. Αν όμως λάβουμε υπόψη μας ότι ο Κουρτ πασάς πέθανε το έτος 1787, τότε καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το μοναστήρι καταστράφηκε πριν από τη χρονολογία αυτή.
Μετά την καταστροφή του μοναστηριού της Αγίας Βαρβάρας Αστροχωρίου από τον Κουρτ πασά, δεν ξαναπάτησε καλόγερος ο' αυτό και, με το πέρασμα του χρόνου, τα πάντα παραμελήθηκαν στο μοναστήρι. Στο μεταξύ οι οικογένειες του χωριού όλο και αυξάνονταν. Συγκεκριμένα, το έτος 1854, ο αριθμός των οικογενειών ανερχόταν σε τριάντα έξι (36) και, καθώς οι οικογένειες ήταν πολυμελείς, ο μικρός ναός του μοναστηριού δεν τους χωρούσε όλους.
Ύστερα απ' αυτό, ομόφωνα οι χωριανοί πήραν την απόφαση να κατεδαφίσουν το μικρό Ναό του μοναστηριού, τα κελιά και την αποθήκη και στην ίδια θέση να κτίσουν με την προσωπική τους εργασία εκκλησία μεγαλύτερη, αφιερωμένη στη μνήμη της Αγίας Βαρβάρας.
Το κτίσιμο της εκκλησίας που έχει σχήμα ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου, με διαστάσεις 17,15 μ. μήκους, 10,50 μ. πλάτους, είχε αναλάβει, σύμφωνα με πληροφορίες, ένας Τζουμερκιώτης μάστορας του οποίου το όνομα ήταν Κώστας.
Έξω από το "κουλούρι" της εκκλησίας, ήταν δυο πανύψηλα και υπεραιωνόβια πουρνάρια. Μάλιστα το ένα από αυτά, υπήρχε ως τις δικές μας ημέρες και σε ένα κλωνάρι του ήταν κρεμασμένη η καμπάνα της εκκλησίας.
Πότε άρχισαν οι εργασίες για την ανέγερση της εκκλησίας και πόσα χρόνια αυτές διάρκεσαν δεν γνωρίζουμε. Το βέβαιο πάντως είναι ότι οι εργασίες τελείωσαν το έτος 1860.
Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman";}
Normal 0 MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman";} Το τέμπλο της εκκλησίας κατασκευάστηκε το έτος 1872 και τα εγκαίνιά της έγιναν αρκετά χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το έτος 1923, από τον τότε Μητροπολίτη Άρτας.
Η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας είναι κτισμένη σε μια θαυμάσια τοποθεσία, γιατί κάτω απ' αυτήν είναι το Βρυσικό, με τα πολλά και κρύα νερά και τα υπεραιωνόβια πλατάνια. Πρόκειται για ένα υπέροχο τοπίο, το οποίο δυστυχώς δεν έχει αξιοποιηθεί.
ΤΑ ΒΑΚΟΥΦΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ
Ο νερόμυλος
Λέγοντας βακούφικα εργαστήρια, εννοούμε το νερόμυλο, το μαντάνι και τη νεροτριβή, τα οποία είναι ιδιοκτησία της εκκλησίας της Αγίας Βαρβάρας του χωρίου μας. Αλλά ας αρχίσουμε πρώτα από το νερόμυλο το βακούφικο.
Λίγο πιο κάτω από τη βρύση στον τροχό, στη μέση της ρεματιάς, είναι η "δέση" (ένας ξερότοιχος που "πιάνονται" τα νερά του Βρυσικού και διοχετεύονται στο αυλάκι του νερόμυλου, που βρίσκεται στο δεξιό μέρος της ρεματιάς.
Ο μύλος, όπως συνηθίζουμε εμείς να λέμε το νερόμυλο, άλεθε τα καλαμπόκια και τα σιτάρια του χωριού όλον το χρόνο· δεν σταματούσε ποτέ από έλλειψη νερού. Μόνον κατά τους καλοκαιρινούς μήνες άλεθε τις νύχτες, γιατί την ημέρα οι χωριανοί έκοβαν το νερό από το μύλο και πότιζαν τα χωράφια τους και τους κήπους, εκτός από τις Κυριακές που άφηναν το νερό ελεύθερο όλη την ημέρα για τα αλέθει ο μύλος.
Και το έθιμο αυτό, νόμος απαράβατος, ίσχυσε και ισχύει πάνω από δυο αιώνες.
Σημειώνεται ότι για αλεστικά ο μυλωνάς έπαιρνε ως αμοιβή μια (1) οκά στις τριάντα (30) οκάδες άλεσμα, τη δε οκά τη μετρούσε με το ξαγάρι.
Τελειώνοντας, πρέπει να αναφέρουμε ακόμα ότι, εκτός από τους χωριανούς, άλεθαν τα καλαμπόκια τους και τα σιτάρια στο μύλο και μερικοί Ρετσιανίτες, γιατί κατά γενική ομολογία ο νερόμυλος έβγαζε καλό αλεύρι.
Ο μύλος, λοιπόν, που οι αιώνες τον σεβάστηκαν και επιβίωσε ως τις ημέρες μας, σήμερα δεν λειτουργεί, παρόλο που είναι σε καλή κατάσταση. Και είναι κλειστός, γιατί δεν υπάρχει μυλωνάς και γιατί οι άνθρωποι δεν αλέθουν από μύλο, αλλά αγοράζουν τσουβάλια αλεύρι από το εμπόριο.
Πάντως, ευχής έργο θα είναι να βρεθεί μυλωνάς, γιατί ο νερόμυλος κινδυνεύει από την αδιαφορία και από τη φθορά που του προξενεί ο πανδαμάτορας χρόνος.
Αλλά, και αν ακόμα βρεθεί μυλωνάς, είναι χρέος όλων μας να φροντίζουμε για τη συντήρηση και την επισκευή του μύλου. Είναι κρίμα να αφήσουμε να ερειπωθεί ένα από τα αρχαιότερα κτίσματα του χωριού μας.
Το μαντάνι
Δέκα μέτρα περίπου κάτω από το νερόμυλο, είναι το μαντάνι που. όπως γράφαμε στην αρχή, είναι και αυτό ιδιοκτησία της εκκλησίας της Αγίας Βαρβάρας.
Το μαντάνι ήταν μια ξύλινη κατασκευή που λειτουργούσε με το νερό που περνούσε από το νερόμυλο και χρησίμευε για την πύκνωση των μάλλινων υφαντών.
Σημειώνεται ότι στα μέρη μας την πύκνωση την έλεγαν και "γένωμα", τα δε μάλλινο υφαντά τα έλεγαν και "γενώματα" ή σκουτιά ".
Τα τέσσερα μεγάλα πόδια (κοπάνια) του μαντανιού που ανεβοκατέβαιναν ρυθμικά και "εναλλάξ", χτυπούσαν μαλακά τα βρεγμένα δίμιτα και μονόκλωνα σκουτιά και τα έκαναν πυκνότερα και μαλακότερα. Το χρονικό διάστημα που παρέμειναν τα μάλλινα υφάσματα κάτω από τα κοπάνια του μαντανιού κυμαινόταν από 8 μέχρι 24 ώρες. Όσο πιο καλής ποιότητας ήταν τα υφάσματα, τόσο λιγότερες ώρες παρέμειναν στο μαντάνι. Η ποιότητα πάλι των υφασμάτων εξαρτιόταν από το πόσο καλής ποιότητας ήταν τα μαλλιά που χρησιμοποιήθηκαν, από το λανάρισμα των μαλλιών, από το γνέσιμο του νήματος και από την καλή ύφανση.
Ας σημειωθεί ότι τα μάλλινα αυτά υφαντά τα χρησιμοποιούσαν παλιότερα οι άνθρωποι για την κατασκευή ανδρικών και γυναικείων ενδυμάτων (δίμιτα κορμιά, επανωφόρια, τσακτσίρια. φούστες κ.λ.π). γιατί ήταν αρκετά ζεστά και άντεχαν πολύ.
Το μαντάνι λειτουργούσε από τις αρχές Νοεμβρίου ως τις αρχές Ιουνίου περίπου και κατόπιν σταματούσε, γιατί δεν επαρκούσαν τα νερά. Στο χρονικό διάστημα που λειτουργούσε, εκτός από τους χωριανούς, έφερναν σκουτιά σ' αυτό και από τά άλλα χωριά της περιοχής μας, όπως από τη Μεγαλόχαρη, το Μεσόπυργο, τις Πηγές, τα Μηλιανά. την Ελάτη, την Καστανιά, τα Ρετσιανά, τον Ξηρόκαμπο ακόμα και από το Βελεντζικό. Κι αυτό γιατί τα νερά του Βρυσικού ήταν ζεστά και κατάλληλα για την πύκνωση των μάλλινων υφαντών.
Για τα γενώματα ο μυλωνάς έπαιρνε αμοιβή μόνον από τους ξενοχωρίτες. η δε αμοιβή του, πριν από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, ήταν για τα δίμιτα σκουτιά μια δραχμή την οργιά και στα μονόκλωνα έπαιρνε 0,50 δραχμές την οργιά. Εδώ πρέπει να πούμε ότι τα γενώματα των συγχωριανών μας τα έφτιαχνε δωρεάν ο μυλωνάς, γιατί σε περίπτωση αντικατάστασης της κάναλης του μαντανιού, λόγω φθοράς της, οι χωριανοί τον βοηθούσαν στη μεταφορά και τοποθέτηση της καινούργιος κάναλης στο μαντάνι. Το ίδιο έκαναν και για την κάναλη της νεροτριβής ή του νερόμυλου, όταν γινόταν αντικατάσταση της παλιάς με καινούργια,. Ακόμα οι χωριανοί βοηθούσαν το μυλωνά στην κατασκευή της δέσης και του αυλακιού, όταν αυτά χαλούσαν από τις μεγάλες νεροποντές και τις ορμητικές κατεβασιές.
Το μαντάνι της εκκλησίας του χωριού μας που αριθμεί ζωή πάνω από 200 χρόνια και που ήταν ένα από τα αρχαιότερα και καλύτερα εργαστήρια του Ανω Ραδοβιζίου, δυστυχώς έχει, μεταβληθεί σε ερείπια. κάναλη δεν έχει. Το οριζόντιο"αδράχτι", που στη μια άκρη του ήταν η φτερωτή με τα "κουτάλια" (φτερά) και
που με την περιστροφική κίνηση της δούλευε το μαντάνι. δεν υπάρχει πλέον. Μό-
νον ο "αργαλειός", απ' όπου κρέμονταν τα πόδια (κοπάνια) του μαντανιού στέ-
κεται ακόμα όρθιος, αλλά και αυτός είναι σαθρός, τα δε κοπάνια κείτονται καταγής σάπια και αραχνιασμένα. Το δάπεδο του είναι γεμάτο πλατανόφυλλα και όλα εκεί μέσα δείχνουν πλήρη εγκατάλειψη
Τέλος, παραμένουν ακόμα όρθιοι οι τοίχοι του μαντανιού με τη μισή σκεπή επάνω τους και θυμίζουν παλιούς καλούς καιρούς
H νεροτριβή
Δώδεκα μέτρα περίπου κάτω από το μαντάνι, είναι η νεροτριβή, ιδιοκτησία και αυτή της εκκλησίας της Αγίας Βαρβάρας του χωριού μας, που λειτουργούσε με το νερό που περνούσε από το μαντάνι.
Η νεροτριβή έχει σχήμα κωνικά και είναι γεμάτη νερό. Από το επάνω μέρος ανοιχτή και η διάμετρος της είναι 1.60 μέτρα. Ο πυθμένας της έχει διάμετρο 0.50 μέτρα περίπου το βάθος της είαι 2.90 μέτρα και από το μέσα μέρος έχει γύρω γύρω δούγες (σανίδες).
Λειτουργούσε και αυτή, όπως και το μαντάνι, από τις αρχές Νοεμβρίου μέχρι τις αρχές Ιουνίου περίπου και κατόπιν σταματούσε, λόγω ανεπάρκειας του νερού.
Μέσα στη νεροτριβή, έριχναν σαΐσματα, βελέντζες, φλοκωτές, νερομαντανίες. Κάπες, κοντοκάπια κ.λ.π και το νερό, καθώς έπεφτε με ορμή από το "σφούνι'* της κάναλης, στριφογύριζε τα γενώματα (σκουτιά), τα οποία από το αναποδογύρισμα το δούλεμα χόντραιναν και έβγαζαν χνούδι.
Εκτός από τους χωριανούς, έφερναν γενώματα στη νεροτριβή και από τα άλλα χωριά, γιατί τα νερά του Βρυσικού, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, είναι ζεστά και τα σκουτιά γίνονταν πυκνότερα και μαλακότερα.
Για τα γενώματα ο μυλωνάς, πριν από το Β' Παγκόσμιο πόλεμο, έπαιρνε από μεν τους χωριανούς 4 δραχμές το κομμάτι, από δε τους ξενοχωρίτες 7 δραχμές το κομμάτι. Σημειώνεται ότι για τις φλοκωτές και τις βελέντζες, επειδή αυτές ήθελαν παρακολούθηση κατά το γένωμα, ο μυλωνάς έπαιρνε από τους ξενοχωρίτες 10 ή 15 ή 20 δραχμές το κομμάτι, ανάλογα με το μέγεθος του σκουτιού, από δε τους χωριανούς δεν έπαιρνε τίποτα τις έφτιαχνε δωρεάν. Κι αυτό γιατί οι χωριανοί, εκτός από τη μεταφορά και τοποθέτηση της κάναλης. τον βοηθούσαν και στο άδειασμα της νεροτριβής, όταν επρόκειτο να αντικαταστήσει καμιά χαλασμένη δούγα ή να καθαρίσει τον πυθμένα της από τα λασπόνερα.
Ο κάδος της νεροτριβής
Τελειώνοντας, πρέπει να αναφέρουμε ακόμα πως, όταν τα νερά ήταν θολά, η νεροτριβή και το μαντάνι δεν δούλευαν, γιατί το σκουτιά κοκκίνιζαν από τη θολούρα και η κοκκινάδα εκείνη δεν έβγαινε με τίποτα.
Σήμερα η νεροτριβή, παρόλο που δεν υπάρχει μυλωνάς να τη φροντίζει, βρίσκεται σε καλή κατάσταση και οι χωριανοί, που και που. πηγαίνουν στη νεροτριβή, βάζουν μόνοι τους το νερά στο αυλάκι και. αφού γεμίσει η κάναλη, πλένουν τα χοντρόρουχα και τα στρωσίδια τους.
Πότε χτίσθηκαν τα εργαστήρια
Δεν μπορέσαμε να μάθουμε, αν ο νερόμυλος, το μαντάνι και η νεροτριβή υπήρχαν στο μέρος αυτό της ρεματιάς και τα αγόρασε ο Βασίλης (αγνώστου επώνυμου). ή αν τα έφτιαξε ο ίδιος, όταν εγκαταστάθηκε στο χωριό μας. όποια όμως εκδοχή και αν ισχύει, γεγονός είναι ότι αυτά ήταν ιδιοκτησία του.
Μετά, λοιπόν, το θάνατο του Βασίλη, τα εργαστήρια αυτά περιήλθαν στους γιους του, τον Αθανασάκη, το Γιαννάκη και το Στασινό και έκτοτε ο νερόμυλος, το μαντάνι και η νεροτριβή ήταν ιδιοκτησία των Αθανασακαίων. των Γιαννακαίων και των Στασιναίων.
Αν τώρα λάβουμε υπόψη μας ότι ο Βασίλης κατοίκησε μόνιμα στο χωριό μας μετά το έτος 1700 μ.Χ., θα πρέπει τα εργαστήρια αυτά. αν τα έκτισε ο Βασίλης (που είναι και το πιθανότερο), να τα έκτισε στα μέσα των ετών 1750 με 1800 περίπου, οπότε αριθμούν ζωή ίσαμε σήμερα πάνω από 200 χρόνια...
Τα εργαστήρια δωρίζονται στην εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας
Όταν οι απόγονοι του Αθανασάκη, του Γιαννάκη και του Στασινού έγιναν πολλοί, άρχισαν τις γκρίνιες για τη μοιρασιά των εσόδων που προέρχονταν από τα εργαστήρια. Και όσο τα χρόνια περνούσαν, οι γκρίνιες μεταξύ των ιδιοκτήτων πάνω στη μοιρασιά των εσόδων, συνεχίζονταν αμείωτες. Στο μεταξύ τα εργαστήρια παραμελήθηκαν, γιατί όπως λέει και ο σοφός λαός μας "το ανταμικό (μεσιακό) και το έρ’μο είναι ένα και το ίδιο". Η πελατεία όλο και λιγόστευε και τα έσοδα συνεχώς μειώνονταν. Μάλιστα, κάποιος από τους πολλούς ιδιοκτήτες έκρυψε τη "χελιδόνα" του νερόμυλου και ο μύλος δεν άλεθε καθόλου.
Ύστερα απ' αυτά και προπαντός για να ησυχάσουν από τις γκρίνιες, συνήλθαν οι εκπρόσωποι των Αθανασακαίων, των Γιαννακαίων και των Στασιναίων και δώρισαν το νερόμυλο, το μαντάνι και τη νεροτριβή στην εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας του χωριού μας.
Για το πότε δωρίθηκαν τα εργαστήρια στην εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, δεν μπορέσαμε να βρούμε έγγραφα στοιχεία. Σύμφωνα όμως με πληροφορίες, η δωρεά έγινε εκεί γύρω στα 1898 περίπου, τους δε Στασιναίους είχε εκπροσωπήσει ο Χρήστος Δημητρίου Στασινός, ο οποίος τότε ήταν είκοσι (20) χρονών παιδί (έτος γεννήσεως 1878). Έκτοτε, τα εργαστήρια αυτά είναι ιδιοκτησία της εκκλησίας.
Ο πρόεδρος του εκκλησιαστικού συμβουλίου με τους συμβούλους του έκαμαν αποδεκτή τη δωρεά και ευχαρίστησαν τους Αθανασακαίους. τους Γιαννακαίους και τους Στασιναίους για την πράξη τους αυτή. οι δε χωριανοί τους επαίνεσαν που δώρισαν τα εργαστήρια τους στην εκκλησία.
Οι μυλωνάδες
Στον πλειοδοτικό διαγωνισμό που έγινε για να βρεθεί μυλωνάς να νοικιάσει τα εργαστήρια, πλειοδότησαν τότε οι αδελφοί Γεώργιος Δημητρίου Ζάχος (έτος γεννήσεως 1855) και Λάμπρος Δημητρίου Ζάχος (έτος γεννήσεως 1858), οι οποίοι νοίκιασαν τα εργαστήρια για μια τριετία.
Ας σημειωθεί ότι οι Ζαχαίοι ήταν άριστοι τεχνίτες και πολύ καλοί μυλωνάδες. Επισκεύασαν τα εργαστήρια και η πελατεία τους αυξήθηκε.
Ακόμα, πρέπει να σημειώσουμε ότι κάθε τρία χρόνια, τα εργαστήρια έβγαιναν σε πλειοδοτικό διαγωνισμό για να βρεθεί μυλωνάς να τα νοικιάσει, το δε αποτέλεσμα του διαγωνισμού έπρεπε να εγκριθεί από τη Μητρόπολη της Άρτας.
Πόσες τριετίες είχαν νοικιασμένα τα εργαστήρια οι Ζαχαίοι, οι γερόντοι δεν θυμούνταν το μόνο που θυμούνταν ήταν ότι μετά απ" αυτούς διετέλεσαν μυλωνάδες στα εργαστήρια οι παρακάτω συγχωριανοί μας:
• Δημήτριος Ιωάννου Δήμος
• Κων/νος Αθανασίου Αθανασάκης
• Γεώργιος Δημητρίου Μπαλαγιάννης
• Δημήτριος Γεωργίου Ψώρρος
• Χρήστος Ιωάννου Σακκάς
• Απόστολος Δημητρίου Δήμος
• Κων/νος Δημητρίου Δήμος
• Στέφανος Χρήστου Γιαννάκης
• Γρηγόριος Νικολάου Κουτσοθανάσης
• Γεώργιος Λάμπρου Ζάχος
• Ευάγγελος Κολιού Σακκάς
• Απόστολος Νικολάου Κουτσοθανάσης
• Λάμπρος Αντωνίου Δήμος
• Νικόλαος Ευαγγέλου Παππάς
Από τους πιο πάνω συγχωριανούς μας, λίγοι ήταν εκείνοι που χρημάτισαν μυλωνάδες μόνο μια τριετία. Οι περισσότεροι, απ' αυτούς χρημάτισαν μυλωνάδες δυο και τρεις τριετίες και μερικοί άλλοι ακόμα περισσότερες. Μάλιστα, ο Νικόλαος Ευάγγελος Παππάς διετέλεσε μυλωνάς δυο περιόδους, μία πριν από το Λάμπρο Αντωνίου Δήμο και άλλη μια μετά.
Ο καινούργιος νερόμυλος της εκκλησίας
Όταν μυλωνάς στα βακούφικα εργαστήρια ήταν ο Απόστολος Νικολάου Κουτσοθανάσης, το εκκλησιαστικό συμβούλιο του χωριού μας με τη σύμφωνη γνώμη των χωριανών. έφτιαξε και άλλο νερόμυλο της εκκλησίας.
Οι εργασίες για την ανέγερση του άρχισαν τον Ιούλιο του 1958 και τέλειωσαν το έτος 1961 επί εφημερίου του χωριού μας παπα Βασίλη Καρακώστα, από τις Πηγές Άρτας.
Τον καινούργιο νερόμυλο έκτισαν οι Αστροχωρίτες εμπειροτέχνες Δημήτριος Γεωργίου Γιαννάκης και οι αδελφοί Λεωνίδας και Χρήστος Γιαννάκης του Βασιλείου, τις δε μυλόπετρες τις τοποθέτησε ο εμπειροτέχνης Αθανάσιος Πολύζος από την Ελάτη Άρτας.
Ο λόγος που ανάγκασε το εκκλησιαστικό συμβούλιο να φτιάξει και άλλο μύλο ήταν, αφενός μεν η εξυπηρέτηση των κατοίκων του χωριού, αφετέρου δε η αύξηση των εσόδων της εκκλησίας.
Ας σημειωθεί ότι, επειδή ο ιδιωτικός νερόμυλος των Σταμουλαίων υπολειτουργούμε τότε. η πελατεία αυξήθηκε, ο δε νερόμυλος της εκκλησίας δεν επαρκούσε για τη γρήγορη εξυπηρέτηση των χωριανών, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες που άλεθε μόνο τις νύχτες.
Ακόμα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο καινούργιος νερόμυλος έγινε δίπλα από τη νεροτριβή και κάτω από το μαντάνι και. όταν δούλευε ο νερόμυλος, δεν δούλευε η νεροτριβή και αντίθετα.
Σήμερα, ο μύλος αυτός όχι μόνο δεν λειτουργεί, αλλά είναι ξεχαρβαλωμένος.
Φτερωτή δεν έχει, η δε επάνω μυλόπετρα κείτεται αναποδογυρισμένη επάνω σε
κάτι ξύλα!
Τα πάντα εκεί μέσα δείχνουν ένα μύλο παραμελημένο, ο δε χρόνος άρχισε ή-
δη τη φθοροποιό επίδραση του. Τι κρίμα! πάει και αυτός ο μύλος. Ούτε παράθυρο δεν έχει!
Οι άλλοι νερόμυλοι του χωρίου μας
Σε απόσταση εξακοσίων μέτρων περίπου από τα εργαστήρια της εκκλησίας και στο αριστερό μέρος της ρεματιάς, ήταν ο νερόμυλος των αδελφών Κων/νου, Νικολάου και Ανδρέα Σταμούλη του Αθανασίου. Ο νερόμυλος αυτός, στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1960, έπαψε πια να λειτουργεί· στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε και με το πέρασμα του χρόνου σωριάστηκε καταγής.
Κάτω ακριβώς από το νερόμυλο των Σταμουλαίων, στις αρχές του έτους 1943 περίπου, οι αδελφοί Βασίλειος και Αθανάσιος Σταμούλης του Χρήστου, έφτιαξαν και αυτοί νερόμυλο που δούλευε με το νερό που περνούσε από το μύλο των Σταμουλαίων που προανέφερα. Το νερόμυλο αυτό τον έκαψε ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, στις 26 Αυγούστου 1947 (εμφύλιος πόλεμος). Έκτοτε, στο μέρος εκείνο υπάρχει ένας σωρός από πέτρες.
Κάτω από τη θέση Σκάσματα και στο δεξιό μέρος της ρεματιάς, ήταν ο νερόμυλος του Δημητρίου Κων/νου Λιόλιου. ο οποίος κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λειτουργούσε με το νερό που συγκεντρωνόταν σε μια στέρνα.
Όπως γράψαμε και σε προηγούμενο κεφάλαιο, στη διάρκεια του καλοκαιριού, την ημέρα πότιζαν οι χωριανοί τα χωράφια τους με τα νερά του Βρυσικού και το βράδυ τα νερά αφήνονταν ελεύθερα και άλεθαν οι νερόμυλοι.
Κάτω, λοιπόν, από το νερόμυλο το Σταμουλαίικο, οι Κοπρισιώτες "έπιαναν" το νερό, το οποίο με αυλάκι διοχέτευαν στις Κοπρισιές. όπου πότιζαν τα χωράφια τους τις νύχτες. Έτσι, από το σημείο που οι Κοπρισιώτες "έπιαναν" το νερό και κάτω, το νεράκι που κυλούσε στη ρεματιά ήταν πολύ λίγο.
Το νεράκι αυτό έβαζε μέσα στη στέρνα του ο Δημήτριος Κων/νου Διόλιος και, όταν αυτή γέμιζε, "απόλαγε" το νερό και άλεθε ο μύλος καμιά δεκαπενταριά οκάδες περίπου άλεσμα και κατόπιν σταματούσε, ώσπου να... ξαναγεμίσει η στέρνα. Και αυτό συνεχιζόταν μέρα νύχτα, σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ τον υπόλοιπο χρόνο που δεν πότιζαν τα χωράφια, ο μύλος δούλευε κανονικά. Σήμερα ούτε ίχνος δεν υπάρχει από το νερόμυλο εκείνο.
Νερόμυλο είχε στη Βοτανιάδα και ο Σταύρος Φωτίου Σακκάς, ο οποίος λειτουργούσε με τα νερά της Κολοσπάρτας, όταν οι χωριανοί δεν πότιζαν τα χωράφια τους. Σήμερα, στη θέση εκείνη, δεν υπάρχει τίποτα που να θυμίζει ότι κάποτε υπήρχε εκεί νερόμυλος.
Η αλεστική μηχανή
Στη θέση Πλάτανος του χωρίου μας, ο συγχωριανός μας Παύλος Βασιλείου Σταμούλης. πριν από μερικά χρόνια, έχει εγκαταστήσει αλεστική μηχανή, η οποία κατά γενική ομολογία βγάζει καλό αλεύρι.
Στη μηχανή αυτή. αλέθουν τα σιτάρια και τα γεννήματα" τους όσοι δεν αγοράζουν αλεύρι από το εμπόριο, ή δεν πηγαίνουν στο νερόμυλο της Μεγαλόχαρης.
γέννημα (το) (αρχ. γέννημα): Συνήθως στα μέρη μας το καλαμπόκι το λέμε και γέννημα.
Οκά (η): μονάδα βάρους που χρησιμοποιούνταν και στην Ελλάδα μέχρι στις 30 Ιουνίου 1959 και είχε 400 δράμια. Η λέξη είναι τουρκική: okka Σημειώνεται ότι από την 1η Ιουλίου 1959 και μετά είναι σε χρήση το κιλό
Ξαγάρι (το) (ρ. εξάγω): ξύλινο δοχείο που χωρούσε μέσα μια οκά.
σκουτί (το) (σκυτίον υποκορ. του αρχ. σκύτος): χοντρό μάλλινο ύφασμα για την κατασκευή ενδυμασιών. Σκουτιά επίσης λένε σε μερικά μέρη και τα ενδύματα,
οργιά (η): μέτρο μήκους, ίσο με το άνοιγμα των χεριών στα πλάγια.
Από το βιβλίο του Αντωνίου Νικ. Αθανασάκη «Το Αστροχώρι Άρτας»

Ο εκ Ραδοβυζίων Γεώργιος Καραϊσκάκης
Η ηρωικότερη, ίσως, μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, ο Γεώργιος Καραισκάκης,
ο υπέροχος αυτός αγωνιστής που δε λογάριαζε μήτε εχθρούς μήτε "φίλους"
εξακολουθεί να αποτελεί το μήλον της έριδος σχετικά με τον τόπο καταγωγής του,
μεταξύ Αρτινών και Καρδιτσιωτών.
Σε Τιμητική Ημερίδα, που οργάνωσε η Συνοδική Επιτροπή Πολιτιστικής Ταυτότητος, στις 25 Απριλίου 2007, για τη συμπλήρωση 180 ετών απ' τον ηρωικό θάνατο του Γεωργίου Καραϊσκάκη, ο Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ.κ. Ιγνάτιος, απέδωσε στο Μαυρομάτι το γενέθλιο τόπο του Γ. Καραϊσκάκη, δηλώνοντας ταυτόχρονα πως "επίσημα νομοθετήματα" ορίζουν την Νομαρχία Καρδίτσας αρμόδια για τους επίσημους εορτασμούς.
Επόμενο ήταν οι Αρτινοί να αντιδράσουν. Ο Νομάρχης Άρτας Γ. Παπαβασιλείου και ο Δήμαρχος Γ. Καραϊσκάκη Ν. Βασιλάκης μιλούν για παραχάραξη της ιστορικής αλήθειας. Με ψήφισμά τους προς την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος διαμαρτύρονται έντονα, ζητούν να αποκατασταθεί η αλήθεια και να εφαρμοστεί η απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, σύμφωνα με την οποία η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Μαυροματίου, δεν μπορεί να μετονομασθεί: "Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Καραϊσκάκη" και να απαλειφθεί ο χαρακτηρισμός αυτός από τα Δίπτυχα της Εκκλησίας.
Η καταγωγική σχέση με ήρωες και επαναστάτες, είναι φυσικό, να κάνει κάθε νεοελληνική τοπική κοινωνία υπερήφανη για τον τόπο της και τα τέκνα της. Ολοι μας θα θέλαμε να καταγόμαστε από Λεωνίδες και Καραϊσκάκηδες, ακόμα και αν δεν ξέρουμε από που κρατάει η σκούφια μας. Θεμιτό και ανθρώπινο. Αρκετές φορές αισθανόμαστε την ανάγκη να συνδεθούμε ή και να ταυτιστούμε συναισθηματικά ακόμα με κάποιο ένδοξο κομμάτι του παρελθόντος. Άλλο όμως η ανάγκη και άλλο η αλήθεια. Με τη φαντασιακή ταύτιση με κάτι που δεν είσαι (βλέπε περίπτωση Σκοπίων) παραποιείται η ιστορική αλήθεια. Και στην προκειμένη περίπτωση η αλήθεια έχει ως εξής:
Κατ’ αρχήν ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο αρχιστράτηγος της Ελληνικής Επανάστασης, ανήκει σε όλο το έθνος και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να τον ιδιοποιείται για μικροτοπικές σκοπιμότητες.
Ως προς την γενέτειρά του αρκεί ακόμα και μια απλή ανάγνωση της Ιστορίας για να καταδειχθεί η απλή αλήθεια: ο Γεώργιος Καραϊσκάκης γεννήθηκε στη Σκουληκαριά της Άρτας και αυτό καταμαρτυρείται από πλήθος πηγές. Μερικές απο αυτές:
Οι συμπολεμιστές του Γ. Καραϊσκάκη με τα χέρια τους, έγραψαν στον τάφο του, στη Σαλαμίνα : "Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ ΓΕΝΝΗΘΗΣ ΕΝ ΆΡΤΗ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΕΨΑΣ ΕΙΣ ΠΟΛΛΑΣ ΜΑΧΑΣ ΕΠΕΣΕΝ ΕΝΔΟΞΩΣ ΕΝ ΤΗ ΑΚΡΟΠΟΛΕΙ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΜΑΧΟΜΕΝΟΣ ΤΗΝ 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1827".
Οι πρώτοι βιογράφοι του, Γεώργιος Γαζής, Δημ. Αινιάν και Κων/νος Παπαρρηγόπουλος ομολογούν και γράφουν, πως ο Καραϊσκάκης είναι Αρτινός και γεννήθηκε στη Σκουληκαριά. Οι αγωνιστές του '21 Νικόλαος Κασομούλης και Λάμπρος Κουτσονίκας γράφουν, ότι "Ο Καραϊσκάκης κατήγετο από το Ραδοβύζι" εννοώντας, βέβαια, τη Σκουληκαριά. Οι ξένοι Ιστορικοί Φ. Πουκεβίλ. Μ. Μπαρθόλντυ και ο Αύγουστος Φάμπρ γράφουν πως ο Καραϊσκάκης είναι Αρτινός και γεννήθηκε στη Σκουληκαριά.
Ειλικρινά οι Καρδιτσιώτες δεν έχουν να χωρίσουν τίποτα, σε αυτήν την άνευ ιστορικού αντικειμένου διαφωνία, με τους Αρτινούς. (Τι νόημα έχει εξάλλου στην Ελλάδα του 2007;) Οι νοήμονες και καλοπροαίρετοι άνθρωποι γνωρίζουν καλά πως η Ιστορία, πολύ δε περισσότερο η συλλογική μνήμη είναι δύσκολο να παραχαραχθούν.
Στις 22 Ιουλίου 2007, στις εκδηλώσεις Τιμής που θα γίνουν για τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, στην ορεινή Πατρίδα του, τη Σκουληκαριά, είναι μια καλή ευκαιρία, από κοινού οι Συνέλληνες να τιμήσουν τον ηρωϊκό πρόγονό τους.

Συγγραφέας: Αντώνιος Νικ. ΑθανασάκηςMια ημέρα του 1953, στην πλατεία της Σεκλίστας (Ελάτης), κάθονταν ο τότε Νομάρχης Άρτας Νικόλαος Μακρής, ο πρόεδρος της κοινότητας Καταβόθρας Δημήτριος Λάμπρου Σταμούλης και ο πρόεδρος της κοινότητας Σεκλίστας, Νικόλαος Ηλία Κοιλίας.
Εκεί, λοιπόν, που συζητούσαν για διάφορα θέματα ο Νομάρχης διέκοψε τη συζήτηση και απευθυνόμενος στον πρόεδρο Καταβόθρας Δημήτριο Σταμούλη, είπε : -Απ' εδώ, πρόεδρε, φαίνεται καλά το χωριό σου· δεν μου λες, γιατί ονομάζεται Καταβόθρα; υπάρχει κανένας βόθρος στο μέρος αυτό;
Όχι, κύριε Νομάρχα, δεν υπάρχει βόθρος, απάντησε ο πρόεδρος.
Άκουσε, πρόεδρε, το χωριό σου πρέπει να μετονομαστεί. Θα προτείνεις τρία ονόματα στη Νομαρχία, για να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες για τη μετονομασία του χωρίου σου.
Και ο Νομάρχης, αφού σκέφτηκε λίγο, ρώτησε:
Για πες μου υπάρχει καμιά πηγή στο χωριό σου από την οποία βγαίνει πολύ νερό;
Υπάρχει, κύριε Νομάρχα, κάτω από την εκκλησία του χωριού μου μια μεγάλη φυσική πηγή, καθώς και άλλες μικρότερες, από τις οποίες βγαίνουν μέσα από τη γη πολλά και κρύα νερά. Εμείς την πηγή αυτή την λέμε Βρυσικό.
Βρυσικό είπες· δεν είναι και άσχημο.
Για πες μου τώρα το όνομα και από κανένα ύψωμα του χωριού σου.
Να σας πω το βουνό που βλέπετε απέναντι και που στους πρόποδες του είναι ριζωμένο το χωριό μου, εμείς το λέμε Ζιούρα(1>. Η γεωγραφική υπηρεσία του στρατού όμως στους στρατιωτικούς χάρτες το ονομάζει Αστρί. Επίσης ένα άλλο ύψωμα το λέμε Πύργο.
Τέλος πάντων διέκοψε ο Νομάρχης, όπως σου είπα, να προτείνεις τρία ονόματα, όποια εσύ νομίζεις, για να μετονομαστεί το χωριό σου.
Και ο Νομάρχης απευθυνόμενος και στο Νικόλαο Κοιλία, είπε :
Και το δικό σου χωριό, πρόεδρε, πρέπει να μετονομαστεί και εσύ να προτείνεις τρία ονόματα για τη μετονομασία του χωριού σου.
Εγώ, κύριε Νομάρχα, το όνομα το έχω έτοιμο. Εγώ θα προτείνω το χωριό μου να μετονομαστεί Ελάτη, απάντησε ο Νικόλαος Κοιλίας.
Ύστερα από αυτά, ο Δημήτριος Σταμούλης συνέταξε πρακτικό στο οποίο πρότεινε κατά σειράν τα εξής ονόματα : 1) Αστροχώρι, 2) Κρυονέρι και 3) Βρυσικό και,αφού αιτιολόγησε τους λόγους που επέλεξε τις ονομασίες αυτές, υπέβαλε το πρακτικό στη Νομαρχία Άρτας για τα περαιτέρω.
Η Νομαρχία επέλεξε την ονομασία Αστροχώρι και με διάταγμα που υπογράφηκε στις 11-5 1954 και δημοσιεύτηκε στο Φ.Ε.Κ 101/24-5-1954 τ. Α', η Καταβόθρα μετονομάστηκε Αστροχώρι η δε ομώνυμη κοινότητα, κοινότητα Αστροχωρίου.
Σημειώνεται ότι με το ίδιο διάταγμα και Φ.Ε.Κ μετονομάστηκε αντίστοιχα και η Σεκλίστα, Ελάτη.
Τελειώνοντας, πρέπει να πούμε ότι μάλλον ο Νομάρχης θεώρησε το όνομα Καταβόθρα κακόηχο και γι' αυτό ίσως πρότεινε να μετονομαστεί το χωριό. Κατά τα άλλα η λέξη Καταβόθρα είναι ελληνική.
Σήμερα με το όνομα Καταβόθρα υπάρχουν χωριά στους νομούς Ευρυτανίας και Θεσπρωτίας. Η Καταβόθρα της επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς του νομού Λακωνίας μετονομάστηκε Μεταμόρφωση.
Ζιούρα (η). Παλιά ονομασία του βουνού Αστρί (υψόμ. 1564 μ.). Η λέξη είναι μάλλον παλαιοσλαβική και σημαίνει τόπο ορνέων. Πράγματι στο μέρος αυτό υπάρχουν πολλά όρνια απ' όπου πιθανόν προήλθε η ονομασία του βουνού.
Από το βιβλίο ¨Το Αστροχώρι Άρτας¨ του Αντώνη Ν. Αθανασάκη
Το Αστροχώρι βρίσκεται στο νοτιοανατολικό ορεινό τμήμα του νομού Άρτας και απέχει από την Άρτα 51 χιλιόμετρα. Ο δρόμος έχει αρκετές στροφές, είναι όμως φαρδύς, ασφαλτοστρωμένος και με το αυτοκίνητο ταξιδεύει κανείς άνετα και γρήγορα.
Η συγκοινωνία γίνεται με υπεραστικά λεωφορεία του Κ.Τ.Ε.Λ Άρτας. Οι Αστροχωρίτες όποιο λεωφορείο και αν πάρουν, είτε της γραμμής Άρτας - Πηγών, είτε Άρτας - Καστανιάς, είτε Άρτας - Μεσοπύργου, εξυπηρετούνται, γιατί όλα περνούν από το χωριό. Εκτός όμως από τα λεωφορεία του Κ.Τ.Ε.Λ, υπάρχει και ΤΑΧΙ (αγοραίο) στο Αστροχώρι, που εξυπηρετεί τους κατοίκους, καθώς και αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσεως και έτσι δεν δημιουργείται πρόβλημα από έλλειψη μεταφορικού μέσου.
Ανεβαίνοντας ο επισκέπτης από την Άρτα για το Αστροχώρι, σίγουρα την προσοχή του θα τραβήξει το χωριό Πέτα. Εδώ, στο μέρος αυτό, Έλληνες και Φιλέλληνες αδελφωμένοι, πολέμησαν γενναία τους Τούρκους και έπεσαν ηρωικά για το υπέρτατο ιδανικό, την ελευθερία.
Ο δρόμος αφήνει αριστερά του το Πέτα και μέσα από φιδίσιες στροφές ανηφορίζει προς την τοποθεσία Ζυγός. Σ' αυτή τη διαδρομή, ο ταξιδιώτης έχει την ευκαιρία να θαυμάσει μια πανοραμική θέα της Άρτας, που ακινητεί πλαγιασμένη στο λόφο της Περάνθης, παράλληλα δε, η τεχνητή λίμνη του φράγματος Πουρναριού με τα μαγευτικά φιόρδ της, που αποκαλύπτονται σε κάποιες στροφές του δρόμου, προσφέρουν «ένα χάρμα οφθαλμών». Ο θεατής εκπλήσσεται, παρατηρώντας μέσα από τις πτυχώσεις των λόφων το υγρό στοιχείο, που ο ανθρώπινος νους εγκατέστησε στο μέρος αυτό υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, αφού πρώτα τιθάσευσε τη ροή του ποταμού Αράχθου.
Με αυτές τις εντυπώσεις ο ταξιδιώτης φτάνει στην κορυφογραμμή του Ζυγού. Η ματιά του οπωσδήποτε θα πέσει δεξιά. Θα την τραβήξει το γραφικό χωριό Άνω Πέτρα, ενώ πέρα προς τα νοτιοανατολικά, μόλις που θα διακρίνει στο βάθος τη Σκουληκαριά, πατρίδα του Καραϊσκάκη και του Γώγου Μπακόλα.
Σε ένα σημείο του Ζυγού, ο δρόμος διακλαδίζεται. Ο ένας αριστερά θέλει να συνδέσει την Άρτα με τα Τρίκαλα, περνώντας μέσα από το Βουργαρέλι, Γαρδίκι κ.λ.π, ενώ ο άλλος δεξιά οδηγεί προς το Αστροχώρι και τα άλλα χωριά, με προοπτική να συνδέσει την Άρτα με την Καρδίτσα. Ο ταξιδιώτης θα πάρει το δρόμο δεξιά και, ύστερα από λίγης ώρας ευχάριστη διαδρομή, θα συναντήσει την Άνω Καλεντίνη.
Η φύση από την Άρτα ως την Άνω Καλεντίνη έχει την ηπιότητα της πυκνής βλάστησης που ανθεί σε εδάφη με χαμηλό υψόμετρο. Δεξιά και αριστερά εκτείνονται χωράφια γόνιμα σε λογής σπορές. Η ματιά συναντά καλαμπόκια, τριφύλλια, λιβάδια και δέντρα οπωροφόρα, που ντύνουν αφειδώλευτα τα ισιώματα και τους γύρω λόφους.
Μα ήδη η μισή διαδρομή προς το Αστροχώρι εξαντλείται στην Άνω Καλεντίνη. Ο δρόμος ξεδιπλώνεται ολοένα και πιο ανηφορικός, οπότε η ματιά του ταξιδιώτη θα στραφεί αριστερά προς τα όρη Αθαμανικά ή Τζουμέρκα που υψώνονται πελώρια, αυστηρά, με τις άγριες και απότομες πλαγιές τους σαν να απαγορεύουν το ανέβασμα τους.
Μετά την τοποθεσία Τέμπλες, κάνουν τη δειλή εμφάνιση τους τα πρώτα ελάτια, περήφανα στολίδια του βουνού, ακατάδεχτα σε υψόμετρα χαμηλότερα.
Ύστερα από τον Ξηρόκαμπο οι πράσινοι λόφοι βαθμιαία μεταβάλλονται σε εδάφη πιο άγονα, ορεινά και πετρώδη. Άγρια βλάστηση με πουρνάρια και κέδρα σκαλωμένα στους βράχους ντύνουν τα γύρω μέρη.
Μα, καθώς ο ταξιδιώτης προχωρεί, η ματιά του θα στραφεί και πάλι στο βάθος αριστερά. Θα την τραβήξει σαν μαγνήτης το όμορφο χωριό Βουργαρέλι, που είναι ριζωμένο στους πρόποδες των Τζουμέρκων και που στο χώρο του έγιναν πολλές μάχες στους αγώνες για την απελευθέρωση του Έθνους.
Δεν θα προλάβει όμως να σκεφτεί τίποτα για την ορεινή φυλή των Αθαμάνων, που στην αρχαιότητα κατοικούσαν στην περιοχή αυτή, ώσπου κάπου κοντά στην τοποθεσία Κρανιές ο ταξιδιώτης κυριολεκτικά συνεπαίρνεται από το θέαμα του πυκνού ζωογόνου δάσους. Ήδη ο αέρας αλλάζει στο σημείο αυτό. Δροσιά αναζωογονητική διαπερνά τις αισθήσεις. Έτσι δικαιώνεται η σοφή επιλογή της εγκαταστάσεως παιδικής κατασκηνώσεως από τη Μητρόπολη Άρτας στην τοποθεσία Κρανιές. Πυκνά, πανύψηλα ελάτια δείχνουν τον ουρανό, ενώ μια βρυσούλα στην άκρη του δρόμου με το κρυστάλλινο νερό της δροσίζει τους περαστικούς.
Από τις Κρανιές ως το Αστροχώρι, ο ταξιδιώτης αποζημιώνεται από την οπτική μαγεία του δάσους, που κατακλύζει απλόχερα το τοπίο.
Από το ψηλότερο σημείο της διαδρομής, τον Πύργο, βλέπει κανείς τα πρώτα σπιτάκια του Αστροχωρίου με τις ομοιόμορφες κόκκινες στέγες τους, στον οικισμό Πλάτανος.
Το Αστροχώρι με τα διάσπαρτα σπίτια του που προστατευτικά τα σκιάζει το βουνό Αστρί καλωσορίζει τους επισκέπτες του.
Από το βιβλίο ¨Το Αστροχώρι Άρτας¨ του Αντώνη Ν. Αθανασάκη
Παλιά το Αστροχώρι ονομαζόταν Καταβόθρα και η προέλευση της ονομασίας κατά τη γνώμη μου προήλθε :
1) Από τα βάραθρα που υπάρχουν στο μέρος αυτό. Η άποψη μου αυτή ενισχύεται από το ότι το έδαφος του χωριού είναι κατηφορικό. Η κατωφέρεια από μεν το νοτιοδυτικό μέρος αρχίζει από το βουνό Αστρί, τον Πύργο και τις Κορυφές και
τελειώνει στο ποταμάκι το Αστροχωρίτικο, από δε το ανατολικό αρχίζει από τα όρια Αστροχωρίου - Μηλιανών και τελειώνει επίσης στο ποταμάκι το Αστροχωρίτικο. Η κατωφέρεια αυτή έχει σαν συνέπεια να σχηματίζονται βάραθρα άλλα απόκρημνα και άλλα ομαλά, άλλα μεγαλύτερα και άλλα μικρότερα, χωρίς φυσικά να απολείπουν και τα ισιώματα, οι ομαλές πλαγιές και οι καλλιεργούμενες εκτάσεις. Ας σημειωθεί ότι και άλλες περιοχές της Ελλάδας ονομάζονται Καταβόθρες και η ονομασία τους προήλθε από τα βάραθρα που υπάρχουν σ' αυτές. Ενδεικτικά αναφέρω το όρος Οίτη, για το οποίο στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια του Χάρη Πάτση αναφέρονται τα εξής :
«Καταβόθρα. Κοινή ονομασία του όρους Οίτη και ιδιαίτερα των περιοχών όπου υπάρχουν βάραθρα που από τους κατοίκους ονομάζονται Καταβόθρες».
2) Όπως είναι γνωστό η λέξη Καταβόθρα είναι σύνθετη : κατά + βόθρος(αρχ. βόθρος) Καταβόθρα.
Όποιος, λοιπόν, ακούει Καταβόθρα σίγουρα θα νομίζει ότι στην περιοχή αυτή υπάρχει υπόγειος φυσικός οχετός, μέσα στον οποίο χάνονται τα νερά των ποταμών κ.λ.π και, αφού προχωρήσουν υπογείως σε αρκετή απόσταση, χύνονται στη θάλασσα ή αναβλύζουν αλλού σαν φυσική πηγή. Τέτοιο όμως γεωλογικό φαινόμενο δεν υπάρχει στο μέρος αυτό. Το βουνό Αστρί δεν έχει πολλά νερά. Τα νερά που έχει προς την πλευρά του χωριού είναι λίγα και επιφανειακά. Πολλά νερά υπάρχουν στη θέση Βρυσικό (υψόμετρο 612 μ.), που βρίσκεται κάτω από την εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας. Τα νερά αυτά θα πρέπει να έρχονται υπογείως από κάποιο μακρινό υδροφόρο στρώμα και, επειδή δεν βρήκαν διέξοδο να χυθούν στη θάλασσα, σχημάτισαν πηγές στη θέση που προανέφερα. Η άποψη να ονομάστηκε το χωριό Καταβόθρα από τις πηγές του Βρυσικού δεν φαίνεται ικανοποιητική ούτε και πειστική. Δεν μπορεί όμως και να αποκλειστεί.
Όπως θα αναφέρω σε άλλο σημείο του παρόντος βιβλίου, η περιοχή που βρίσκονται διάσπαρτα τα σπίτια του χωριού μας κατοικήθηκε μόνιμα από ανθρώπους μετά το έτος 1700 μ.Χ. Επομένως το χωριό μας ονομάστηκε Καταβόθρα μετά το 17ο αιώνα.
Από το βιβλίο ¨Το Αστροχώρι Άρτας του Αντωνίου Ν. Αθανασάκη
Παλαιότερες ονομασίες χωριών του Νομού Άρτας
Ιμάμ Τσαούση, διορθώθηκε σε Άγιος Σπυρίδωνας το 1926
Αλή Μπέη, διορθώθηκε σε Ψαθοτόπι το 1927
Άνω Μπάνι, διορθώθηκε σε Περάνθη το 1927
Βρατσίστα, διορθώθηκε σε Καστανιά το 1927
Βρεντενίτσα, διορθώθηκε σε Πηγές το 1927
Γρετσίστα, διορθώθηκε σε Γραικικό το 1927
Κανεσοί, διορθώθηκε σε Καλαμιές (Καλαμιά) το 1927
Κάτω Μπάνι, διορθώθηκε σε Λουτρότοπος το 1927
Κουκκουλίστα, διορθώθηκε σε Κουκκούλια το 1927
Κουμτζάδες, διορθώθηκε σε Αμμότοπος το 1927
Κουσοβίστα, διορθώθηκε σε Κτιστάδες το 1927
Μήγερι, διορθώθηκε σε Τετράκωμο το 1927
Μπλαγκοβίτσα, διορθώθηκε σε Διάσελλο το 1927
Μπλίσκα, διορθώθηκε σε Καλόβατος το 1927
Μπότσι, διορθώθηκε σε Μεγαλόχαρη το 1927
Μπούγα, διορθώθηκε σε Ανεμορράχη το 1927
Μπρενίστα, διορθώθηκε σε Κορφοβούνι το 1927
Σερέσι, διορθώθηκε σε Μικροσπηλιά το 1927
Σουμερού, διορθώθηκε σε Μεσόπυργος το 1927
Στρεβίνα, διορθώθηκε σε Καμπή το 1927
Σχωρέτσανα, διορθώθηκε σε Καταρράκτης το 1927
Τζοβίστα, διορθώθηκε σε Δαφνωτή το 1927
Τσαπρασλή, διορθώθηκε σε Ακροποταμιά το 1927
Μαρατιό, διορθώθηκε σε Πολύδροσο το 1928
Λουψίστα/ Λειψό, διορθώθηκε σε Αθαμάνιο το 1950
Χωσιανά, διορθώθηκε σε Φωτεινό το 1953
Καταβόθρα, διορθώθηκε σε Αστροχώρι το 1954
Σεκλίστα, διορθώθηκε σε Ελάτη το 1954
Νησίστα Παλαιάς Ελλάδος, διορθώθηκε σε Κεντρικό το 1954
Πιστιανά Παλαιάς Ελλάδος, διορθώθηκε σε Δίστρατο το 1956
Νησίστα Νέας Ελλάδος, διορθώθηκε σε Ροδαυγή το 1962
Πιστιανά Νέας Ελλάδος, διορθώθηκε σε Πιστιανά το 1962
Χώσεψη/ Χώζεψι, διορθώθηκε σε Κυψέλη το 1962
Βουργαρέλι μετανομάστηκε σε Δροσοπηγή (1951 και ξαναδιορθώθηκε το όνομα
του το 1980.
Το Αστροχώρι είναι ένα ορεινό χωριό του Νομού Άρτας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 840 μ., στο ανατολικό τμήμα του νομού, στις βορειοανατολικές πλαγιές των όρεων του Βάλτου, 51 χλμ. ΒΑ της Άρτας. Είναι έδρα του δήμου Τετραφυλίας όπου και υπάγεται. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη απογραφή (2001) το Δημοτικό Διαμέρισμα Αστροχωρίου έχει 309 μόνιμους κατοίκους.
![]() |
Copyright © 2008 Arta Blogs Πληροφορίες για το site Καταχωρήστε το δικό σας blog |
Last Update: 11.03.2010 08:25:42 |
